Rendement voor boer en natuur

 De Drie Morgen: natuurbedrijf met toekomst 

Achtergrondinformatie 

De ecologische hoofdstructuur (EHS) is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen natuurgebieden in Nederland. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. (LNV) heeft in 1990 de ecologische hoofdstructuur ( EHS) geïntroduceerd. De EHS is de basis voor het Nederlandse natuurbeheer met als doel de natuurwaarden in Nederland te stabiliseren en een groot aantal soorten en ecosystemen in stand te houden. De ecologische hoofdstructuur moet in 2018 zijn gerealiseerd. Natuurorganisaties zoals Natuurmonumenten spelen een hierbij een belangrijke rol. De kosten zijn echter hoog en de noodzakelijke kennis en ervaring is niet altijd voldoende aanwezig. Een mogelijkheid is om agrarische bedrijven in de betreffende gebieden een bijdrage te laten leveren aan het natuurbeheer. Dit vereist echter het omschakelen van de bedrijven van een agrarische bestemming naar een natuurbestemming waarbij het behalen van een redelijk inkomen voor de ondernemer niet eenvoudig te realiseren is. Het grootste knelpunt bij agrarische bedrijven is echter (naast hoge investeringen) de waardevermindering van de grond. De overheid heeft het echter inmiddels mogelijk gemaakt om agrarische ondernemers bij de laatste punt financieel tegemoet te komen en hiervoor een vergoeding beschikbaar te stellen.  

De Drie Morgen: een natuurbedrijf 

De Drie Morgen is een van de eerste bedrijven dat succesvol is omgeschakeld van agrarische bestemming naar natuurbestemming. De Drie Morgen is een nieuw type natuurbedrijf. Het bedrijf combineert op een unieke, rendabele wijze natuurbeheer en rundveehouderij. De Drie Morgen is 100 ha groot. Het bedrijf ligt in het grootste veenweidegebied van West Europa en een van de mooiste brakwatervennen van West Nederland (Wormer- en Jisperveld). Het land van de Drie Morgen sluit aan op het natuurreservaat van Natuurmonumenten. De Drie Morgen beheert gronden van Natuurmonumenten. Op de graslanden van de Drie Morgen grazen 100% raszuivere Wagyu- (of Kobe-) runderen. De Drie Morgen is in staat om met deze vorm van rundveehouderij op rendabele wijze natuurbeheer te realiseren.  

De naam Drie Morgen 

Een morgen is een oude landmaat en staat voor zoveel land als men op één ochtend kan maaien. Voor het bewerken van de Drie Morgen waren in vroeger tijden drie ochtenden nodig. 

Rundvee en natuur op De Drie Morgen 

De rundveehouderij van de Drie Morgen is een extensieve houderij van Wagyu-runderen. De houderij zorgt voor het natuurbeheer in een uniek natuurgebied, het Wormer- en Jisperveld in Noord-Holland.  Op een hectare grazen gemiddeld 1,5 rund. De Wagyu-runderen onderhouden de natuur en het vlees van de dieren wordt verkocht. Anders gezegd, de Wagyu runderen van de Drie Morgen financieren het beheer van de unieke natuur van het Wormer- en Jisperveld.

Wat is Wagyu

Hoewel de naam anders doet vermoeden betekent Wagyu niets meer dan rundvlees. Het Japanse Wa staat voor levend rund en gyu betekent vlees. Japan kent geen traditie van vleesconsumptie. Het was lange tijd verboden. Tot dat moment werden de dieren vooral ingezet om hun trek- en spierkracht waardoor de dieren een sterk ontwikkelde voorkant bezitten. Rond 1900 werd het echter toegestaan om vlees te eten. Rond 1968 ontstonden fokprogramma’s die zich richtten op de allerbeste vleeseigenschappen van de Wagyu-runderen. De zwarte Wagyu werd het beroemdst. De grootste Wagyu-rundveestapel bevindt zich in Australië. (80.000 stuks) 

Raszuivere dieren 

De Wagyu-runderen van de Drie Morgen hebben een directe, aantoonbare lijn naar het Japanse stamboek. De dieren zijn afkomstig uit de 100% raszuivere Wagyu-rundveestapel van de Australiër Chris Walker. Walker haalde tientallen jaren geleden raszuivere selectielijnen uit Japan en bouwde daarmee een 100% raszuivere Wagyu-rundvleestapel op. De dieren van Walker hebben de hoogste (Hogon) status, dat staat voor de hoogste marmering, het belangrijkste kwaliteitsaspect van Wagyu rundvlees. De Drie Morgen heeft een speciaal fokprogramma ontwikkeld op basis van 200 embryo’s die afkomstig zijn van 3 vader- en 38 verschillende moederdieren waardoor de diversiteit is gewaarborgd. Van elk dier zijn de voorgeschiedenis en familiebanden bekend en geregistreerd. De Drie Morgen hanteert een eigen fokprogramma waarbij vooral wordt gelet op de aanleg voor marmering, het belangrijkste kwaliteitsaspect van Wagyu rundvlees. De kwaliteit van marmering is aan een dier niet te zien. De Drie Morgen onderzoekt de aanleg van jonge dieren voor de juiste marmering van het vlees via DNA onderzoek. In een laboratorium worden daarvoor de haren van jonge dieren onderzocht. De Drie Morgen gebruikt deze onderzoeksresultaten om de juiste dieren in het fokkerijprogramma op te nemen. Aanvullende informatie wordt gehaald uit de slachtresultaten. De rundveehouderij van de Drie Morgen heeft een natuurfunctie. Het aantal dieren wordt afgestemd op deze taak. Vanaf 2011 bereikt de Drie Morgen de ideale schaalgrootte van ruim 150 runderen. 

De 100% formule 

Een deel van de inkomsten van de Drie Morgen is afkomstig uit de verkoop van het rundvlees. Dit is vlees van de hoogst denkbare kwaliteit met een relatief goede opbrengst.Om dit te realiseren hanteert de Drie Morgen voor alle aspecten in het bedrijf de 100% formule. De Wagyu runderen zijn 100% raszuiver en vallen in de categorie met de hoogste marmering.  Het dieet van de dieren is optimaal afgestemd op de behoefte van de runderen. Naast de graslanden in het Wormer- en Jisperveld, krijgen de dieren in de winter een aanvullend rantsoen bestaande uit 100% natuurlijke grondstoffen. Hierdoor is de hoogste en een onderscheidende vleeskwaliteit gewaarborgd. Het natuurbeheer vindt plaats in een van de mooiste natuurgebieden in Nederland. De bedrijfsruimtes zijn volgens de hoogste eisen op het gebied van dierenwelzijn en diergezondheid gebouwd en ingericht, en van de modernste installaties voorzien. 

Unieke smaak en unieke culinaire eigenschappen 

De ultieme smaak van Wagyu rundvlees is het gevolg van de marmering in het product. Deze marmering wordt aangeduid op een marmeringschaal die loopt van 1 tot 12. Het Drie Morgen Wagyu rundvlees bevindt zich door haar genetische kwaliteit in de hoogste kwaliteitschalen (tussen 9 en 12). In tegenstelling tot regulier vleesvee ligt bij Wagyu runderen de kracht van het vlees voorin. Topproducten van het Wagyu rund zijn bijvoorbeeld producten uit de schouder, de borst en de hals, zoals de sucade, bloemstuk en voormuis. Dit maakt Wagyu rundvlees een product met onderscheiden culinaire eigenschappen. Het Wagyu rundvlees  van de Drie Morgen is herkenbaar aan het Drie Morgen etiket en de verpakking.

Bewijs door onderzoek 

In 2008 heeft Animal Sciences Group (ASG) van Wageningen UR in opdracht van de Provincie Friesland onderzoek uitgevoerd naar de omschakeling van de Melkveehouderij naar Particulier Natuurbeheer met rundveehouderij. ASG keek daarbij vooral naar de economische gevolgen van de omschakeling. De conclusie was dat natuurbeheer met Japans vleesvee in een stabiele situatie tot een goed arbeidsinkomen kan leiden, maar in de jaren van omschakeling is het inkomen fors negatief omdat er wel kosten gemaakt moeten worden en de opbrengsten pas later binnen komen.